Μια Χαραυγή στη Δύση της

Αλέξανδρος Βρεττάκος

17/04-07/05/10

Χώρος:  Δημοτική Πινακοθήκη (Βίλα Μορντώχ, Βασ. Όλγας  162 και Μαρτίου γωνία, τηλ. 2310425531)

Ώρες λειτουργίας: Τρι-Πα 10.00-14.00, 18.00-21.00, Σα 18.00-21.00, Κυ 10.00-14.00

Διάρκεια: 17/04-07/05

Εγκαίνια:  24/04, 18:00

Σε συνεργασία με τη Δημοτική Πινακοθήκη

Ένα χωρίο-φάντασμα και ορισμένοι από τους παλιούς του κατοίκους απεικονίζονται στα ασπρόμαυρα έργα του Αλέξανδρου Βρεττάκου. Πρόκειται για την παλιά Χαραυγή στο νομό Κοζάνης, ένα προσφυγικό χωρίο το οποίο απαλλοτριώθηκε πριν 25 χρόνια προκειμένου η περιοχή να χρησιμοποιηθεί ως τόπος μεταφοράς του λιγνίτη στα εργοστάσια της ΔΕΗ. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να μεταφερθούν στη Νέα Χαραυγή, που χτίστηκε κοντά στην πόλη της Κοζάνης. Ο δημιουργός περιπλανιέται στα ερείπια του παλιού χωριού και φωτογραφίζει την εκκλησία, τον κεντρικό δρόμο, τα μαγαζιά, τα σπίτια, το σχολείο, που είναι όλα εκεί, σε μια αδιέξοδη αναμονή. Ένας τόπος ξερός, ρημαγμένος από την τέφρα του λιγνίτη, που καθημερινά βυθίζεται όλο και περισσότερο στη γη μέσα από το φυσικό «πάντρεμα» των υλικών του, αποκαλύπτεται στο θεατή.

Παράλληλα, ανάμεσα στα χαλάσματα των σπιτιών και σε κατεστραμμένα έπιπλα, στα μαγαζιά, στους δρόμους, κάτοικοι της Νέας Χαραυγής, όλων των ηλικιών, φωτογραφίζονται στο μέρος που οι ίδιοι θεωρούν πραγματικά το δικό τους τόπο.

Την έκθεση συνοδεύουν ηχητικά αποσπάσματα συνεντεύξεων των κατοίκων της περιοχής, αλλά και ήχοι που προκαλούνται από τους ταινιόδρομους που μεταφέρουν το κάρβουνο στα εργοστάσια (διάρκεια: 28’).

Αλέξανδρος Βρεττάκος

Γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1964. Σπούδασε φωτογραφία στο Novi-Sad της Σερβίας τα έτη 1986-89. Δίδαξε φωτογραφία στα ΝΕΛΕ και στα ΙΕΚ Κοζάνης τη δεκαετία του '90. Το 2002 δημιούργησε σε συνεργασία με το Δήμο Κοζάνης το Φωτογραφικό Εργαστήρι «Φωτοδίοδος», όπου τα τελευταία εφτά χρόνια διδάσκει αναλογική και ψηφιακή φωτογραφία. Έχει στο δυναμικό του δεκαέξι  ατομικές εκθέσεις. Εργάζεται ως  καθηγητής Φυσικής Αγωγής  και προπονητής  καλαθοσφαίρισης.

www.vrettakos.gr

 

ΤΟΠΟΣ

Τόπος, μια τρισδιάστατη σχέση χώρου χρόνου, που μέσα του όλα δημιουργούνται και διαλύονται, αλλάζουν, δανείζονται και δεν κατακτιούνται. Κάθε τόπος κουβαλάει τις ιστορίες του, που μόνο μέσα από αυτές αποκαλύπτει το πραγματικό του πρόσωπο. Ο τόπος διαπλάθει τον άνθρωπο, του επιβάλλεται. ’λλοτε τον ρουφάει μέσα του και άλλοτε  του ποτίζει τις ρίζες του για να ψηλώσει να δει εκεί... μακριά! 

Αλέξανδρος Βρεττάκος

 

Μια Χαραυγή στη Δύση της

 

Η παλιά Χαραυγή είναι ένα προσφυγικό χωριό που θυσιάστηκε στον ενεργειακό βωμό αυτής της χώρας, όπως και ένα μεγάλο κομμάτι του Νομού Κοζάνης.

Η απαλλοτρίωση του χωριού έγινε κάτω από την πίεση της πολιτείας, προς χάριν του ενεργειακού μονόδρομου της εποχής του λιγνίτη! Οι κάτοικοι αντιστάθηκαν... η πολιτεία επέβαλε. Για δεύτερη φορά ξεριζωμένοι οι πρόσφυγες της Χαραυγής αναζητούν νέο ξεκίνημα. Η Νέα Χαραυγή χτίστηκε κοντά στην Κοζάνη  προς χάριν του καινούργιου, της αλλαγής, της ευκολίας, της υποσχόμενης ελπίδας. Τίποτα από αυτά δεν γέμισαν τους κατοίκους της, όπως οι ίδιοι μαρτυρούν σήμερα. Το μόνο που κατάφεραν είναι να γίνουν ένα προάστιο της Κοζάνης χωρίς πραγματική ταυτότητα, χωρίς αυτονομία, ένα... ξενοδοχείο όπως πολλοί από αυτούς λένε.

Η παλιά Χαραυγή είναι ένα χωριό φάντασμα που εδώ και εικοσιπέντε χρόνια βρίσκεται εγκαταλειμμένο μέσα στα ορυχεία της ΔΕΗ. Ο ήχος των ταινιόδρομων  που μεταφέρουν το κάρβουνο στα διπλανά εργοστάσια κυριαρχεί στο χώρο και  μέσα σε λίγα λεπτά γίνεται τόσο οικείος που αγνοείς την μόνιμη παρουσία του. Τόπος βουτηγμένος στην τέφρα του λιγνίτη, κακοποιημένος από ανθρώπους και αγέρηδες, λιώνει καθημερινά καθώς ενσωματώνεται  με τη γη σε ένα αργό φυσικό πάντρεμα των υλικών του. Η εκκλησία, ο κεντρικός δρόμος, τα μαγαζιά, τα σπίτια, το σχολείο,  είναι όλα εκεί, σε μια αδιέξοδη αναμονή. Πολύ συχνά  τα χαλασμένα ρουλεμάν των ταινιόδρομων στριγγλίζουν  δυνατά,  σαν να προφέρουν  ακατανόητες λέξεις, άλλοτε  ευχές και άλλοτε κατάρες, μπερδεμένες αλλόκοτα σε μια γλώσσα που μόνο ο τόπος γνωρίζει, θρηνώντας την κάθε χαραυγή, την  κάθε δύση!

Αλέξανδρος Βρεττάκος