4 Χ Θεσσαλονίκη

3/4/10 - 3/5/10
Huddinge Konstnars Klubb
Fullersta Bio
Narrangsvagen 1
Huddinge
Stockholm

Τέσσερις δάσκαλοι, μία "γλυκειά συμμορία"*

Η τέχνη ανθεί ευκολότερα μέσα από ομάδες και ομαδικές πρωτοβουλίες. Μέσα από διαδικασίες όπου μένουν πίσω εγωισμοί και ματαιοδοξίες και προτάσσονται η δημιουργική πρόθεση και εξέλιξη. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο που οι κολεκτίβες καλλιτεχνών είναι μια τάση που επανέρχεται δριμύτερη τα τελευταία χρόνια.

Τέσσερεις δάσκαλοι από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης ενώνουν τις δυνάμεις τους και ταξιδεύουν στη Σουηδία, χάρη στην πρωτοβουλία του Δήμου της Πολίχνης και του Δήμου του Huddinge. Όλοι ξεχωριστοί και με διαφορετικές δουλειές, αλλά με δυνατή φιλία μεταξύ τους. Στη συγκεκριμένη έκθεση παρουσιάζουν ζωγραφική ο Γιώργος Τσακίρης, χαρακτική ο Μανόλης Γιανναδάκης, φωτογραφία ο Γιώργος Κατσάγγελος και βίντεο η Τέτα Μακρή.

Η έκθεση αυτή έχει δύο ιδιαιτερότητες: αφενός συνδέει δύο πόλεις και τους καλλιτέχνες που ζουν και δρουν σε αυτές, αφετέρου ενισχύει το δέσιμο των καλλιτεχνικών ομάδων μεταξύ τους. Στο κείμενο αυτό θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε τι τους ενώνει, ενώ στα επιμέρους κείμενα παρακάτω θα δούμε τι τους διαφοροποιεί, μέσα από τα έργα τους.

Η αναζήτηση ενός συνδετικού κρίκου μεταξύ των τεσσάρων Ελλήνων καλλιτεχνών μοιάζει σαν το παιχνίδι με τις ομοιότητες και τις διαφορές. Κανένας τους δεν είναι ίδιος με τον άλλο, αλλά όλοι είναι κοντά ο ένας στον άλλο, επικοινωνούν, συντονίζουν εδώ και χρόνια τη δράση τους.

Η δουλειά και η δράση τους, ωστόσο, συγκλίνουν στην ουσία τους: δάσκαλοι στην ίδια σχολή, φίλοι, συνδιαλεγόμενοι, ο καθένας έχοντας πάρει το δρόμο του και έχοντας ήδη διανύσει την πορεία του, συνεργάζονται σήμερα για την έκθεση αυτή ως ομάδα, συνωμοτούν ως συμμορία ακούραστων καλλιτεχνών.

Διαφοροποιημένες τεχνικές κι αφετηρίες, διαφορετική εξέλιξη, αλλά μία κοινή νοοτροπία αλληλοσεβασμού, εργατικότητας, συνέπειας. Μοιράζονται ιδεολογίες, αισθητικές αντιλήψεις και "πολιτισμικές" πεποιθήσεις.

Στην πορεία και διερευνώντας εκτενέστερα τη δουλειά και των τεσσάρων, εντοπίζονται με ευκολία τα βασικότερα κοινά στοιχεία που λειτουργούν ενοποιητικά για την ομάδα αυτή.

Το πρώτο είναι ένα αμιγώς μεθοδολογικό στοιχείο: όλοι τους συνεργάζονται, επιλέγουν συνειδητά να δουλεύουν ομαδικά. Όχι κα' ανάγκη μόνον μεταξύ τους, αλλά και σε project με φίλους, με οικεία πρόσωπα, με φοιτητές, ακόμη και με την οικογένειά τους, με όσους επιτυγχάνεται η ουσιωδέστερη επικοινωνία.

Το δεύτερο είναι διαδικαστικό στοιχείο, αλλά χωρίς αμφιβολία και μία ιδεολογική επιλογή: η ζωή τους δύσκολα διαχωρίζεται από το έργο τους. Κάθε ταξίδι, κάθε εμπειρία, σχέση και συμπεριφορά, κάθε ανησυχία, όλα περνούν από το φίλτρο τους και γίνονται το υλικό τους.

Τέλος, το τρίτο κοινό στοιχείο - και ίσως το σπουδαιότερο: ως δάσκαλοι, στηρίζουν με θετικότητα τους φοιτητές τους, τους παρέχουν ερεθίσματα, ώστε να προχωρούν και να εξελίσσονται ως καλλιτέχνες και ως άνθρωποι. Και κυρίως, όση γνώση και ενέργεια κι αν καταθέτουν στη διδασκαλία, δεν έχουν πάψει ποτέ να είναι και οι ίδιοι αστείρευτα δημιουργικοί. Από ταξίδι σε ταξίδι, από έκθεση σε έκθεση, από συνάντηση σε συνάντηση. Ανταλλάσοντας απόψεις και έργα μεταξύ τόπων και πολιτισμών.

Αρετή Λεοπούλου

Ιστορικός της τέχνης  

* Τίτλος ελληνικής ταινίας (1983, Σκηνοθεσία Νίκου Νικολαϊδη)

Γιώργος Κατσάγγελος

Πώς μπορεί κανείς να κλέψει ένα βλέμμα, να το πάρει μαζί του;

Στις φωτογραφίες/πορτραίτα γυναικών, που παρουσιάζει ο Γιώργος Κατσάγγελος, το επίκεντρο όλων είναι το βλέμμα. Από το βλέμμα των εικονιζόμενων ξεκινάει η φωτογραφική σύνθεση και σε αυτό καταλήγει. Είναι μια σειρά από ντοκουμέντα εμπειριών, μέσα από ταξίδια του σε διαφορετικές χώρες, κουλτούρες, συνθήκες και γεγονότα, μία φωτογραφική περιήγηση στο μικρόκοσμο διαφορετικών γυναικών.

Ο Γιώργος Κατσάγγελος αφοσιώνεται στην καταγραφή/αποτύπωση των γυναικών στον τόπο τους (άραγε έφυγαν ή θα φύγουν ποτέ από αυτόν;) και στο περιβάλλον όπου ζούνε. Απαθανατίζει ουσιαστικά την πραγματικότητά τους και προσεγγίζει με σεβασμό τις ζωές, τα δωμάτια, τις στιγμές τους.  Πρόκειται κυρίως για περιβάλλοντα που μοιάζουν, ίσως και να είναι φτωχικά, παρόλα αυτά αποτυπώνονται σαφώς αποκομμένα από γραφικότητες και ηθικολογικές προθέσεις. Είναι εμφανής η προσπάθεια των γυναικών αυτών άλλοτε να εξωραΐζουν το περιβάλλον τους και πάντα να στέκουν σε αυτό με αξιοπρέπεια. Στο θεατή απομένει να αναζητήσει την ιστορία τους.

Ανεξάρτητα ωστόσο από τις χώρες καταγωγής και το πολιτισμικό περιβάλλον των εικονιζόμενων, ο Κατσάγγελος κατορθώνει να παραμένει αντικειμενικός με την εικόνα όπως ένας ρεπόρτερ, αλλά να κάνει κι ένα τρυφερό σχόλιο στην πραγματικότητα, όπως ένας καλλιτέχνης.

Αυτή η προσέγγιση της καθημερινότητας και της ανθρώπινης κατάστασης, αποτελεί και ένα από τα βασικότερα στοιχεία της δουλειάς του στο σύνολό της. Οι προσωπογραφίες προκύπτουν χωρίς περιττά "στησίματα" κι επιτήδευση, με το ρεαλισμό που προσφέρει το φωτογραφικό μέσο και χάρη στη σχέση εμπιστοσύνης που δημιουργείται με τον εικονιζόμενο. Είναι πορτραίτα που, μέσα από το φωτογραφικό πάγωμα του ειλικρινούς και αβίαστου βλέμματος, συγκροτούν διαχρονικά, σχεδόν οικουμενικά, ψυχογραφήματα.

Α.Λ.